Duanın Usul ve Adabı

Paylaşın:

Facebook Twitter Google

 
Ce­nab-ı  Hak, yal­nız Al­lah'a dua et­me­mi­zi is­tek­le­ri­mi­zi yal­nız O'na  sun­ma­mı­zı em­re­di­yor. Kul­dan, din bü­yü­ğün­den, put­la­rın­dan, ruh­la­rın­dan ta­lep­ten bu­lun­ma­nın din­de ye­ri ola­ma­ya­ca­ğı­nı vur­gu­lu­yor.
Pey­gam­ber  Efen­di­miz (sav) de Al­lah'ın el­çi­si ve ha­bi­bi ol­ma­sı­na rağ­men göz­yaş­la­rı için­de ge­ce­nin se­her vak­tin­de giz­li­ce Rab­bi­ne yal­va­rı­yor­du. Na­maz­da ve du­ada diz­le­ri ve alın­la­rı ha­sır iziy­le na­sır­la­şı­yor­du. Hz. Pey­gam­ber (sav)'i dua der­ken gö­ren­ler, ba­zen onun kol­tuk alt­la­rı gö­rü­le­cek şe­kil­de el­le­ri­ni yu­ka­rı kal­dır­dı­ğı­nı, dua­dan son­ra el­le­ri­ni  yü­zü­ne sür­dü­ğü­nü söy­lü­yor­lar. Ba­zen de hamd, tek­bir, teş­bih ifa­de den söz­le­ri bel­li sa­yı­da tek­rar et­ti­ği­ni ve bu ya­par­ken ' teş­bih çe­ker gi­bi) par­mak bo­ğum­la­rı­nı kul­lan­dı­ğı­nı  söy­le­miş­ler­dir. 
Hz. Ömer " Hz. Pey­gam­ber, el­le­ri­ni du­ada gök­le­re doğ­ru uzat­tı­ğı za­man el­le­riy­le yü­zü­nü mesh ede­rek in­di­rir­di" bu­yu­ru­yor. İb­ni Ab­bas da "Re­su­lul­lah (sav) dua et­ti­ği za­man el­le­ri­ni bir­leş­ti­rir, iç kı­sım­la­rı­nı  yü­zü­ne  doğ­ru tu­tar­dı." di­yor.
Bü­tün ri­va­yet­le­re bak­tı­ğı­mız­da Pey­gam­ber  Efen­di­mi­zin dua es­na­sın­da el­le­ri­ni se­ma­ya doğ­ru kal­dır­dı­ğı­nı  gö­rü­yo­ruz. An­cak hiç­bir za­man ba­şı­nı gök­yü­zü­ne kal­dır­maz ve bu­nu hoş gör­mez­di. El­le­ri­ni kal­dı­rır­ken ba­zen kol­tuk alt­la­rı gö­rü­ne­cek ka­dar açar ve yu­ka­rı kal­dı­rır­dı. El­le­ri­ni in­dir­di­ğin­de el­le­ri­ni yü­zü­ne ça­lar­dı. An­cak par­mak­la­rı­nı bir­bi­ri­ne ge­çi­re­rek dua et­ti­ği­ne da­ir sa­hih bir ri­va­ye­te rast­lan­ma­mak­ta­dır.
Baş­ta İmam Ga­za­li ol­mak üze­re pek çok İs­lam ali­mi dua­nın usul ve ada­bı­nı şöy­le be­lirt­mek­te­dir.
1-Du­aya Eu­zü Bes­me­le ile baş­lan­ma­lı, ön­ce Al­lah'a hamd ve se­na, Re­su­lü­ne sa­lat ve se­lam ile de­vam edil­me­li­dir.
2-Dua­dan ön­ce töv­be ve is­tiğ­far edil­me­li­dir.
3-Kıb­le­ye dö­ne­rek dua edil­me­li­dir.
4-El­ler du­aya açıl­ma­lı ve so­nun­da yü­ze sü­rül­me­li­dir.
5-Şe­ref­li va­kit­ler gö­ze­til­me­li, mü­ba­rek gün ve ge­ce­ler ter­cin edil­me­li­dir. Bu bağ­lam­da Ari­fe gü­nü ve ge­ce­le­ri, ra­ma­zan ay­la­rı, Cu­ma ve Bay­ram ge­ce­le­ri, se­her vak­ti, sa­bah ve ak­şam va­kit­le­ri, ezan ile ka­met ara­sı, sec­de ve na­maz aka­bin­de ya­pı­lan dua­lar da­ha mak­bul­dür.
Pey­gam­ber Efen­di­miz (sav) bu­yu­ru­yor ki: 
"Ku­lun Rab­bi­ne en ya­kın ol­du­ğu za­man sec­de et­ti­ği  za­man­dır öy­ley­se çok dua edi­niz."
"Rab­bi­niz her ge­ce ge­ce­nin üç­te bi­ri ka­lın­ca dün­ya se­ma­sı­na iner ( ya­ni Al­lah'ın rah­met me­lek­le­ri iner.) ve der ki kim ba­na dua edi­yor, onun du­ası­nı ka­bul ede­yim. Kim ben­den is­ti­yor, ona ve­re­yim. Kim ba­na is­tiğ­far edi­yor, onu  ba­ğış­la­ya­ca­ğım. Sa­bah olun­ca­ya ka­dar bu böy­le­ce de­vam eder."
Hz. Pey­gam­ber(sav)' e so­rul­du 
-Ya Re­su­lul­lah, han­gi dua da­ha çok du­yu­lur?
Bu­yur­du ki; 
"Ge­ce ya­rı­sın­dan son­ra ve farz na­maz­la­rın ar­ka­sın­dan ya­pı­lan dua."
"Ka­bul edi­le­ce­ği­ne  ina­na­rak Al­lah'a dua edi­niz ve bi­li­niz ki Al­lah, gaf­let ve he­va için­de olan bir kalp­ten ge­len du­ayı as­la ka­bul et­mez."
6- Meş­ru ve mü­ba­rek yer­ler­de dua edil­me­li­dir. Sec­ca­de üze­rin­de, ca­mi­de, Ka­be ve çev­re­sin­de,  Mes­cid-i Ne­be­vi ve Mes­cid-i Ak­sa gi­bi me­kan­lar­da ya­pı­lan dua­lar da­ha mak­bul­dür.
7-Ses­siz­ce dua edil­me­li­dir.
8-İh­las­lı ve bi­linç­li ola­rak dua edil­me­li­dir.
9-Ka­bul ola­ca­ğı­na ina­na­rak dua edil­me­li­dir.
10-Du­aya ıs­rar­la de­vam edil­me­li­dir. En az üç ke­re is­te­me­li­dir.
11-Rab­bi­mi­zin azap ve ga­za­bın­dan kor­ka­rak yi­ne O'na sı­ğı­nıp af ve mer­ha­met ümi­diy­le dua edil­me­li­dir.
12-Dua eder­ken Al­lah'a O'nu gü­zel isim­le­ri ile( Es­ma-i Hüs­na) ile dua edil­me­li­dir.
13-Dua eder­ken ka­fi­ye­li söz­ler bul­ma­ya ça­ba­lan­ma­ma­lı, iç­ten gel­di­ği gi­bi ya­pıl­ma­lı­dır.
14-Özel­lik­le ve sa­de­ce Al­lah'a dua edil­me­li­dir.
15-Meş­ru şey­ler için dua edil­me­li­dir.
16-Sa­de­ce sı­kın­tı­lı za­man­lar­da de­ğil, her za­man dua edil­me­li­dir.
17-Dua­dan ön­ce töv­be et­me­nin ya­nı sı­ra zu­lüm­den al­dık­la­rı var­sa ge­ri ver­me­li, üze­rin de kul hak­kı bı­rak­ma­ma­lı bü­tün var­lı­ğıy­la Al­lah Te­ala'nın iba­de­ti­ne yö­nel­me­li­dir.
18- Al­lah'ın gü­zel isim­le­ri­ni Sa­lih amel­le­ri­ni ve ha­yır­la iş­le­ri­ni ve­si­le kıl­ma­lı­dır.
19-Dua so­nun­da Amin'le bir­lik­te "Al­lah'ım du­amı ka­bul et" de­yip Hz. Pey­gam­ber (sav)'e sa­lat ve se­lam ge­ti­ril­me­li ve Fa­ti­ha su­re­si oku­nup el­le­ri yü­ze ça­lın­ma­lı­dır.
Pey­gam­ber efen­di­miz(sav) den bir ör­nek dua:
"Al­lah'ım, ha­ta­la­rı­mı kar ve do­lu su­yu ile te­miz­le. Be­yaz el­bi­se­yi kir­den arın­dı­ğı gi­bi kal­bi­mi gü­nah­lar­dan arın­dır. Al­lah'ım, ür­per­me­yen kalp­ten, doy­ma­yan ne­fis­ten, fay­da ver­me­yen bil­gi­den ve ka­bul ol­ma­ya­cak dua­dan sa­na sı­ğı­nı­rım."