KADEŞ ANTLAŞMASI TEKRARLANABİLİR Mİ?

Paylaşın:

Facebook Twitter Google

"28-29 Eylül 2017 tarihlerinde yani bugün ve yarın Çorum'da Uluslararası Kadeş Barış ve Kardeşlik Sempozyumu düzenlenecektir. Sempozyum Cumhurbaşkanımızın himayesinde ve Başbakanımızın katılımıyla yapılacaktır.
Ben de 02.07.2010 tarihinde gazetemizde "Kadeş Antlaşması Tekrarlanabilir mi?" diye bir yazı yayınlayarak konuya farklı açıdan bakmıştım.
Hem tarihe ışık tutacak hem de turizme katkı sağlayacak bir proje olarak ele aldığım önerimi Sayın Lütfiye İlksen Ceritoğlu Kurt'a arz ettim. Ancak geç haber verdiğimi belirttiler. Ben de 2010 yılındaki yazımı tekrar yayınlayarak düşüncemi açıklamayı uygun buldum."
Tarihte ilk yazılı antlaşma olarak bilinen Kadeş Antlaşması, Mısır kralı II. Ramses ile Hitit Kralı Hattuşili arasında M.Ö. 1269 yılında yapılmıştır. II. Ramses ile Muvattili arasında başlayan Kadeş Savaşı'nın sonunda varılan anlaşma, tarihte ilk yazılı anlaşma olması bakımından önemlidir.
Kadeş Anlaşması, gümüş levhalara kazınmıştır. Ancak bu orijinal metin kayıptır. Mısır tapınaklarının duvarlarına kazınan antlaşmanın bir nüshası da Boğazkale (Hattuşa) kazılarında kil tablet olarak bulunmuş olup İstanbul Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmektedir. Hattuşa'da bulunan yazılı tabletin büyütülmüş kopyası, New York'ta Birleşmiş Milletler binasında asılıdır.
Kadeş Antlaşması, daha sonra yapılan antlaşmalara da örnek teşkil etmiştir. Hatta Nato'nun 5. Maddesi, Kadeş Anlaşması'nın bir benzeri niteliğindedir. Üye ülkelerden birine yapılan saldırı karşısında bunun tüm üyelere yapılmış saldırıları kabul edilmesi esası, Kadeş Antlaşması’ndan alınmıştır denebilir.
Kadeş Antlaşması'nın yapıldığı yer konusunda bazı tartışmalar vardır. Ancak Boğazkale'de bulunan antlaşma metinlerinden harekette bu konunun ele alınması ve güncellenmesi mümkündür. Hitit ordusunun hareket noktası ve dönüp geldiği yer olan Hattuşa/Boğazkale'de bu antlaşma, bir mizansenle tekrarlanabilir kanısındayım.
Bunun en basit şekli, devlet tiyatro sanatçılarının Boğazkale'de bir açık hava sahnesinde Kadeş Antlaşması'nın canlandırmalarıdır. Böyle bir etkinliğe devlet erkanının katılımı, yabancı misyon şeflerinin davetiyle dünyaya duyurulan önemli bir gösteri olabilir.
Bir başka şekli, Hitit Üniversitesi ile Kahire Üniversitesi tiyatro kulüplerince hazırlanacak bir mizansenle Boğazkale'de tekrar edilebilir. Bu kültür mirasına sahip iki ülke üniversitelerince yapıldığında mutlaka dünya basınında yer alacakdır.
Üniversitelere havale etmeyelim, bunu bir devlet projesi olarak ele alalım denirse yine iki ülke devlet sanatçılarının öncülüğünde kalabalık bir kadro ile Boğazkale'de kral ve kraliçelerin imza töreni tekrarlanabilir.
Bir alternatif de Kadeş Savaşı ve ardından yapılan Kadeş Antlaşması'nı da içine alan tarihi bir film hazırlanabilir. Ancak bu, büyük ve çok maliyetli bir projedir.
Bu tür projelerde ve uluslararası ilişkilerde Kültür Bakanlığı'nın ve Dışişleri Bakanlığı'nın da devreye girmesi gerekmektedir.
Finans konusunda Kültür Bakanlığı'ndan Ünesco'dan ve Avrupa Birliği'nin Kültürel Faaliyetleri Destekleme Fonu'ndan destek alınabilir.
Böyle bir proje, Türkiye'de hatta dünyada ses getirir. Hem ilimizin hem de ülkemizin tanıtımı ve turizmi için yararlı olur. Böyle bir projeye Hititlerle akrabalık iddiası taşıyan Almanya ve sık sık Boğazkale'ye gelerek kazıları izleyen Japonya devlet adamları da özel ilgi duyacak ve destek verecekler kanısındayım.
Böyle bir projenin hangi etabından başlanırsa başlansın Çorum'un iyi tanıtımı ve turizm yönünden açılımı için yararlı olacağı kanısındayım. Bu tür projelere İl Kültür ve Turizm Müdürlüğümüzün, Valiliğimizin, Belediyemizin, sanayici ve işadamlanmızın da sahip çıkıp destekleyeceklerini umuyorum.