Çorum'da Geçmişten Günümüze Din Eğitimi

Paylaşın:

Facebook Twitter Google

Çorum, 1075 yılında Danişmend Melik Ahmet Gazi tarafından fethedilmişti. Bu tarihten itibaren pek çok Türk boyu bu bölgeye yerleştirilmişti. Buralarda eğitim, genellikle cami merkezliydi.
Öğrenciler, camilerde bir öğretmenin çevresinde toplanarak halka oluştururlardı. Bu yolla her öğretmenin bir halkası vardı. Halkalar o öğretmenin adıyla anılırdı. Ders verilen her caminin yanında bir de kütüphanesi vardı.
Özellikle şehirlerde çocukların eğitimi için sübyan okulları ve medreseler açılmıştı. Evliya Çelebi seyahatnamesinde Çorum'da 7 medrese, 11 sübyan okulu, 3 tane tekke olduğu belirtilmiştir.
Selçuklu ve Osmanlı döneminde eğitim vakıflar eliyle yürütülüyordu. Sübyan okulları, ilköğretim düzeyindeydi. Bazıları, parasız yatılı okul konumundaydı. Buradan mezun olanlar medreselere alınıyordu.
Medreselerdeki eğitim, sınıf geçme sistemine dayanmıyordu. Belli bir kitabın bitilmesi esasına dayanıyordu. Bir dersten veya bir öğretmenden icazet alan öğrenci, başka bir öğretmenle başka bir kitaba devam ediyordu. Medreselerde dini bilgilerin yanı sıra dil, edebiyat, felsefe, mantık, tıp matematik, geometri, tabii ilimler, astronomi gibi bilgiler veriliyordu.
Medreseler; öğrencilerin barınması için yurtlar, temizlik için hamam, araştırmalar için kütüphane, yemek için aşevi gibi sosyal yardım kurumlarıyla tam bir külliye, günümüzün tabiriyle kampüs niteliğindeydiler.
Ondokuzuncu yüzyılın sonlarında Çorumla ilgili istatistiki bilgiye Ali İzzet Efendi'nin Tezkire-i Makamat adlı kitabında rastlıyoruz. Buna göre 1892 yılında Çorum merkezinde 10 sübyan okulu, 1 rüştiye mektebi, 10 medrese, 2 kütüphane bulunuyordu.
1900 yılında idadi (lise) açıldı.
1901 yılında Edep ve Mahmudi adında 2 erkek ve bir kız mektebi açıldı.
1913 yılında Reşadiye, Saadet, İrfan, Namık Kemal, İttihat, Tefeyyüz, Terakki, Hürriyet mekteplerinin yanı sıra Nümune-i Nezahet ve Ranza-i Nisvan adıyla 2 kız okulu açıldı.
1922 yılında Çorum'da zorunlu dört yıllık eğitin veren 69 ilkokul ve 3 kütüphane mevcuttu. Medreseler de eğitime devam ediyordu.
Osmanlı döneminde 1912 yılında vaiz yetiştirmek için Medresetü'l-Vaizin ve 1913 yılında cami imamı yetiştirmek için Medresetü'l-Eimmeti ve'l-Huteba adıyla İmam Hatip Okulları açıldı.
Daha sonra 1914 yılında medreselerin ıslahı ile ilgili nizamname çıkartılarak bunlar "Daru'l-Hılafeti'l-Aliyye Medresesi" adıyla yeniden teşkilatlandırıldı. Her bölümü dört yıllık olmak üzere 12 yıl eğitim veriliyordu.
Medreseler, parasız yatılı eğitim kurumları olduğu için çevre illerden pek çok öğrencisi vardı. Çorum, Osmancık, İskilip ve Sungurlu medreseleri çok geniş alanın müftü, vaiz, imam ihtiyacını karşılıyordu. Çorum'un yanı sıra Samsun, Kastamonu, Tokat, Yozgat ve Amasya bölgesine hitap ediyordu.
Cumhuriyetin ilk yıllarında 3 Mart 1924 tarih ve 430 sayılı Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun 4. maddesi gereğince bütün medreseler kapatıldı. Diğer okullar Milli Eğitim Bakanlığı'na devredildi.
Medreselerin kapatılmasından sonra Türkiye'de din eğitimi alanında bir boşluk meydana gelmiştir. Devlet 1924 yılında 4 yıllık İmam Hatip mekteplerini açmaya karar vermiştir. 29 yerde açılmış olan bu okullardan Çorum nasibini alamamıştır. Bu okullar, 1929 yılında kapatılmıştır.
Yine 1924 yılında İstanbul Üniversitesi'ne bağlı 3 yıllık bir İlahiyat Fakültesi açılmış, oda fazla devam etmemiştir. 1933 yılında öğrencisizlik ve istihdamsızlık nedeniyle kapatılmıştır.
Çok partili döneme geçiş sürecinde 1949 yılında Ankara Üniversitesi'ne bağlı olarak İlahiyat Fakültesi açılmıştır. Yine aynı yılda İmam ve Hatip Yetiştirme Kursları açılmıştır.
Günümüzdeki İmam Hatip Okulları'nın açılışına ilk izin 13 Ekim 1951 tarihinde çıkmıştır. Medreselerin kapatılışından İmam Hatip Okulları'nın ve Kur'an Kursları'nın resmen açılışına kadar geçen uzun dönemde din eğitimi, zor şartlar altında verilebiliyordu. Kur'an öğreten hocalar, büyük fedakarlıklara ve risklere katlanıyorlardı. Camileri imamsız ve cemaatsiz bırakmamak için, çocukları Kur'anla, abdest ve namazla tanıştırmak için büyük gayret sarfetmişlerdir.
İlk defa 17 Ekim 1951'de Konya, Adana, İstanbul, Ankara, Kayseri, Isparta ve Maraş'ta yani 7 ilde 4+3=7 yıllık İmam-Hatip Okulları açılmıştır.
Çorum'da 1953 yılında Paşa'nın Konak'ta (Velipaşa Konağı'nın yanındaki eski karakol binasında açılmıştır. Bir müdür, bir mühür anlayışıyla okul resmen açılmıştır. Kayıtlar başlamış, kırkı aşkın öğrenci kaydolmuştur. Derme çatma ahşap bir okul. Başka okullardan temin edilmiş kırık dökük sıralar. Kültür derslerine ilkokul öğretmenleri giriyor, dini derslere de devrin müftü, vaiz ve imamları geliyor. Kültür derslerine ortaokul kitaplarından devam ediliyor. Ama meslek derslerinin yazılmış ve basılmış hiçbir ders kitabı yok. Medrese usulüyle okumuş olan eski hocaların yeni eğitim sistemine uyumu da ayrı bir dert. Ders notlarını hazırlayıp yazdırmayı bile beceremiyorlardı. Hatta yazılı-sözlü yapmayı hiç duymamışlardı. Not verme usulünü burada öğreneceklerdi.
Branş öğretmeni ilk yıllarda yok denilecek kadar azdı. İlkokul öğretmenlerinin yanı sıra lise kısmına diğer okullardan ücretli öğretmenler geliyordu. Eğitimle hiç alakası olmayan bazı yüksek tahsilli kişiler de ücretli olarak derse giriyorlardı.