ŞEHİRLERİN DÜNYASI

Paylaşın:

Facebook Twitter Google

Modern dünyadaki olayları, yaşanan sıkıntıları görüp anladıkça insanlığın gidişatı üzerinde düşünüyoruz haliyle. Mecburuz buna. Suriye ve Irak'ta savaş var en yoğun şekilde. Uzun zamandır devam ediyor. Her iki ülkede birer şehir (Halep- Musul) çatışmaların odak noktası sanki.
 Şehir, insan deryası…
Modern alemin, kültür ve uygarlıkların şehirle imtihanı yaşanıyor sanırım. 
*
Dünya, şehirlerin dünyası.
İnsanlığın büyük çoğunluğu  şehirlerde yaşıyor.
 Hayat buralarda, şehir ortamında yaşanıyor çoğunlukla, akış da bu yönde. Yaşamın her haliyle kurgulanışı da bu bağlamda gerçekleşiyor artık en azından son yüzyılda kalkınmış ülkelerde. Kalkınmakta olan ülkelerde ise süreç, şehirleşmenin seyrine bağlı olarak yaklaşık elli yıllık bir tarihi geçmişe dayanıyor.
Bunları düşünürken, dünya haritası geliyor gözümün önüne. Yüzlerce şehir tüm canlılığıyla zihin ekranımdan geçiyor: İlginç isimler, değişik manzaralar, çarpıcı hikayeler, renkli coğrafyalar, farklı tarihler, türlü türlü hayat biçimleri, yoksulluklar, zenginlikler, denizle-ırmakla-dağ ile- çölle-ormanla-ovayla bütünleşen şehirler… İnsanlarla canlı ve gerçek şehirler hepsi; insanlığın hayat sahneleri..
*
Eski dönemlerde de şehir vardı. Ancak insanlığın, ülkelerin nüfuslarının çoğunluğu kırsal kesimlerde yaşıyordu. Nüfus şehirlerde toplandı, küçük şehirler büyüdü, büyükler metropolleşme sürecinde. 
Günümüzde her faaliyetin merkezinde şehir var. Eski uygarlıkların aksine modern dönem insanlık yaşamında şehirleşmeyle başlayan süreç neredeyse zirvesine ulaşmak üzere. Kültürde, sanayide, sanatta, sporda birbirlerini tamamlayan şehirler var.  Yapılan bütün çalışmaların ortamı şehir neredeyse.
Şehir konusu hep gündemimde. 
Ne çok bilim dalı var şehir bağlamlı! Sadece bilim mi? Dildeki şehir ifadeleri..
Şehir ile ilgili fazlasıyla tamlama öne çıkıyor zamanımızda.
Şehir sporları. Şehir sanatları.
Şehir eşyaları. Şehir ekonomisi.
Şehir iletişimi. Şehir ticareti.
Şehir hikayeleri. Şehir şiirleri.
Şehir romanları. Şehir masalları. 
Şehir destanları. Şehir türküleri.
Şehir  şarkıları. Şehir müzeleri.
*
Şehre bağlamlanan yaşam unsurları, kültürel etkinlikler… Modern hayatın farklı bir ritmi, farklı bir işleyişi, farklı bir akışı, farklı bir  yoğunluğu söz konusu şehir merkezli..
Şehir estetiği. Şehir neşesi.
Şehir yorgunluğu. Şehir edebiyatı.
Şehir müziği. Şehir mimarisi
Şehir havası. Şehir tiyatrosu.
Şehir sineması. Şehir trafiği.
Şehir yalnızlığı. Şehir kahvesi.
Şehir komşuluğu. Şehir mizahı.
Şehir kulübü. Şehir el sanatları.
Şehir hayatı. Şehir manileri.
Şehir sevgisi. Hemşehrilik.
Kültürler, uygarlıklar gibi bazı ülkelerin ekonomileri de kendine özgü şehirlerle temsil imkanı buluyor. Gecesi gündüzünden aydınlık şehirlerden söz eden belgeseller var yeryüzünde; çok uzak diyarlardaki şehirleri görüntülerle uzun uzun, kare kare anlatan kurgusu en başarılı filmlere benzeyen belgeseller, ki seyredeni kendi ışıltılı alemine çeken, on milyondan fazla insanın sokaklarında dolaştığı şehirler. Fantastik, postmodern roman dünyasıyla bu belgeseller arasındaki kurgulama benzerlikleri dikkat çekici.
*
Dünyaca meşhur şehirler var: Tarihi şehirler, metropoller. Üniversite şehirleri. Bazı sektörlere merkezlik eden şehirler.
Modern sanatlar şehir ortamının ürünü. Konusuyla, üslubuyla, tematik izlekleriyle hep şehir vardır onlarda. Ressamlar, müzisyenler bir şehrin estetik anlatımına görevli sayabilir kendini. Edebiyatta da şehri önceleyen şairler, yazarlar var. İstanbul bir çok şairimizin ortak konusudur neredeyse: Nedim, Yahya Kemal, Orhan Veli..
Orhan Pamuk'un bazı romanları genellikle İstanbul odaklıdır.
*
Modern dünyanın gidişatından kaynaklanan sorunlar yaşanıyor gezegenimizde. Onların  çözümünde "şehir" merkezli kültür ve uygarlık değerlerinin yeni bir içerik ve taze bir üslupla insanlığın gündemine gelmesi gerek sanırım. Sanat ve Felsefe bağlamlı etkin kuramlara göre, günümüzde dünyanın bazı bölgelerinde şehir hayatı, modern biçim ve içeriklerle köklü insani değerlerin önemsizleştiği bir yöne evriliyor. Bencillik, şiddet, hoşgörüsüzlük, yalnızlık  gibi… Her şeyin maddiyata dayandırılarak, niceliksel veriler bakımından yorumlandıkça insanoğlu anlamlı değerlerden soyutlanıyor  kimi entelektüel sunumlarda.