Cumhuriyetin İlk Yıllarında Maarif ve ...

Paylaşın:

Facebook Twitter Google

Cumhuriyetin İlk Yıllarında Maarif ve Çorum'da Okullaşma -4-

 

Maarif Bakanlığı da öğretmenlerin maaşlarında iyileştirmeler yapmaktadır. Muallimlerimizin terfihi (hayat seviyelerinin iyileştirilmesi) yolunda çalışmalar yapmaktadır. Şu örnekler de bu çabayı göstermektedir.
Muallimlerimizin terfihi (sayı 133. 14 Kasım 1923)
Maarif Vekâletinden gelen yeni kadroda Lise Ulûm-u tabiiye muallimi ve müdür muavini Mahmut Ragıp beyin maaşı bin beş yüze, ulum-u riyaziye muallimi Ömer Faruk efendinin bin iki yüze, ulum-u diniye muallimi Hacı Mehmet efendinin bin dört yüze ve kısm-ı iptidaî muallimlerinden Remzi Efendinin maaşı bin kuruşa iblağ edilmiştir. 
Muallimlerimize yapılan bu zamaim mesaileri nispetinde değilse de müntesibin-i irfanın terfihine doğru atılmış bir adım olduğundan şayanı şükrandır. Diğer muallimlerimizin de terfihini temenni ederiz. 
Muallimlerin Terfihi (5 Kânûn-ı evvel /Aralık/ 1923)
Maarif Vekâletinden mevrut son kadro mucibince Vilayetimiz Lisesi muallimlerinin maaşatı ber-vech-i zîre iblağ edilmiştir. Kendilerini tebrik ederiz.
Müdür Hüseyin Siret Bey 2,500 Kuruş.
Müdür muavini -Ulumu Tabiiye Muallimi Mahmut Ragıp Bey 2,500 
Katip ve Musiki Muallimi Bahaddin Efendi 1,300
Tarih ve Coğrafya Muallimi Halil Rifat Bey 1,200
Türkçe Muallimi Behram Lütfi Efendi 2,000
Ulumu Diniye Muallimi Hacı Mehmet Efendi 2,000
Arabi ve Farisi Muallimi Ahmet Safi Efendi 1,700
Terbiye-i Bedeniye Muallimi 500 Ahmet Şükrü Efendi
Hüsn-i Hat Muallimi Hacı Fazlı Efendi 500 (yeniden tayin edilmiştir)
Çorum Mutasarrıflığının okullaşma, öğretmen yetiştirme, öğretmenlerin hayat seviyelerini iyileştirme yolunda gösterdiği çabaları Maarif Bakanlığınca takdirle karşılanmıştır. Çorum gazetesinde bu takdir konusu şu şekilde okuyuculara duyurulmuştur.  
T.B.M.M. Hükümet Umuru Maarif Vekâleti Celilesi Tarafından 
Livamız Mutasarrıflığına Şeref-bahş Bahaddin Beyefendi Hazretlerine 
Takdirname 
Livamızda maarifin takip etmekte olduğu istikamet bilhassa irfan ocaklarının ihyası ve asrî bir hale ifrağı ve bütün bunların fevkinde teftişine verilen ehemmiyet Maarif Vekâleti celilesinin nazar-ı takdirini celb ederek muhterem Mutasarrıfımız Bahaeddin Beyefendinin bu husustaki kıymettar mesaisini takdirname ile tebrik etmiş ve maarif-i umumiye namına beyan-ı memnuniyet eylemiştir. 
Diğer vilâyât ve elviyeye numûne-i imtisal olacak bir surette pek kıymettar ve azimkâr mesaisi görülen muhterem Mutasarrıfımız Bahaeddin Beyefendi hazretlerine livamız namına arz-ı tebrikat eylerken livamızın teali-i irfan yolunda atmakta olduğu kıymettar hatveleri derin bir iftihar ve minnettarlıkla karşılarız.
TEVHİD-İ TEDRİSAT KANUNU (3 Mart 1924)
Tevhid-i Tedrisat Kanunu çıkarılması 3 Mart 1924 tarihinde Büyük Millet Meclisine teklif olarak getirildi, görüşüldü ve kanunlaştı.
Madde 1- Türkiye dâhilindeki bütün müessesat-ı ilmiye ve tedrisiye Maarif Vekâletine merbuttur.
Madde 2- Şer'iye ve Evkaf Vekâleti veyahut hususi vakıflar tarafından idare olunan bilcümle medrese ve mektepler Maarif Vekâletine devr ü rapt edilmiştir.
Madde 3- Şer'iye ve Evkaf Vekâleti bütçesinde mekatip ve medarise tahsis olunan meblağ maarif bütçesine nakil edilecektir.
Madde 4- Maarif Vekâleti Yüksek diniyat mütehassısları yetiştirmek üzere darülfünunda bir İlahiyat Fakültesi tesis ve imamet ve hitabet gibi hizmet-i diniyenin ifası vazifesiyle mükellef memurların yetişmesi için de ayrı mektepler küşad edilecektir.
Madde 5- Madde Maarif bakanlığı dışındaki bakanlıklara bağlı eğitim kuruluşları ve buralarda görev yapan öğretmenler hakkında nasıl uygulama yapılacağını belirtir. 
  6- Madde kanunun neşri ile yürürlüğe gireceğini belirten Madde 7 de bu kanunun yürütülmesine Bakanlar Kurulunu yetkili kılan ve maddelerdir. 
Çorum Gazetelerinde ilk defa Lise ismine rastlıyoruz. 
Âlât-ı Tedrisiye (Ders araç ve gereçleri) 
Maarif vekâleti vilayetimiz Lisesine dört, beş sandık âlât-ı tedrisiye göndermek suretiyle Lisemizin ehemmiyet ve kıymetini bir kat daha tezyit etmiş oldular. Gelen âlât tasnif edilmektedir. Yakında talebelerimizin istifadelerine vaz' olunacaktır. ( Çorum Gazetesi 12 Aralık 1923)
Türk Eğitim tarihinde devirlere göre okul isimleri çok değişmiş. İbtidailer-İlkokula, İbtidailerin bir üstü olan okullara Rüştiye sonra İdadi daha sonra Ortaokul denilmiş. İdadilerin ikinci kısmı Mekteb-i Sultani'ye ve Mekteb-i Sultaniler de Liseye çevrilmiş. 
Bazı Okulların İsimlerinin Değiştirilmesi:
Görülen lüzuma binaen merkez vilayette 
İlk Terakki Mektebinin adı Cumhuriyet
Mecidi Mektebinin adı İstiklal
Osmani Mektebinin adı İnkılap
Sungurlu Reşadiye mektebinin Zafer namıyla yâd ve tesmiyelerine ilk tedrisat meclisince karar verilmiştir. 
Ayrıca Guraba Hastanesi isminin de "Çorum Vilayet Hastanesi" olarak tesmiyesine de Meclis-i Umumice karar verilmiştir. 
(Çorum Gazetesi - Sayı: 190- 14 Kânûn-ı sânî /Ocak/ 1925) 
Çorumlu Devletten 100 yıldır iki şey istemiştir.
Birinci yol, ikincisi Mektep-Okul.
Çok şükür Mektep isteğimiz  yüzyıl sonra da olsa gerçekleşti. Yol isteğimiz Demiryolu ve Hava yolu olarak devam ediyor.
1920 li yıllarda okul isteğimize devlet Ameli Ziraat Mektebi adıyla bir okulu Çorum'da da açmıştır. (8 Ekim 1924) 
Küçük Sağlık Mektebi ( 1933)
Akşam Kız Sanat Okulu 1941- (1942 yılında Kız Sanat Enstitüsü)
Erkek Sanat Enstitüsü (1942)
Lise 1946
İmam-Hatip Okulu 1953
İlköğretmen Okulu 1955
Çorum Sağlık Okulu 1965
Ticaret Lisesi 1967
1976 yılında Meslek Yüksek Lisesi
Ve sonrasında Üniversite isteğine devamla birlikte 
Anadolu Lisesi 1984 ve liselerin sayıları çeşitli isimlerle artmaya devam etti.
Özel Liseler 1997 yılından itibaren başladı.  Her bir yeni okulun açılışı Çorum'da çoşku ile karşılanmıştır. 
Lise isteği 1941 yılından 1946 yılına kadar her gün devletten istenmiştir dense yeridir. O yıllarda Çorum Noteri olan Avukat İhsan Sabuncuoğlu bu Lise ihtiyacının mücadelesini anlatan bir kitap yazmıştır. Bu kitap Çorum Belediyesi Kültür Yayınları arasında yayınlandı.  
Ve 
2006 yılında 40 yıl süren devamlı bir istek sonunda HİTİT ÜNİVERSİTESi'ne ulaştık. (Son)